Logopeda

Godziny pracy logopedy:

Poniedziałek	Wtorek	Środa	Czwartek	Piątek

Szkolny gabinet logopedyczny to miejsce, gdzie Państwa dzieci uzyskują specjalistyczną pomoc. Logopeda zajmuje się diagnozą i terapią dzieci z wadami wymowy i problemami w mówieniu. We wrześniu wśród uczniów klas pierwszych przeprowadzane są badania przesiewowe. Obejmują one umiejętność wypowiadania się, sprawność narządów artykulacyjnych, poprawność wymowy, stronę gramatyczną i leksykalną mowy. Uczniowie, u których logopedzi zdiagnozują wady wymowy, niepłynność mowy lub opóźniony rozwój mowy, uczęszczają na zajęcia logopedyczne. Ćwiczenia odbywają się raz w tygodniu. Dzieci uczestniczą w nich indywidualnie lub pracują w małych dwuosobowych zespołach.

Terapia logopedyczna obejmuje ćwiczenia korekcyjne w zależności od rodzaju wad wymowy. Wraz z logopedą uczniowie wykonują ćwiczenia wspomagające artykulację, usprawniające narząd mowy i kształtujące prawidłowy tor oddychania. Dzieci uczestniczą także w zabawach stymulujących rozwój językowy – ułatwiają one zarówno mówienie, jak i naukę czytania i pisania.

Pomocą specjalistyczną objęci są uczniowie klas I-VI. W zajęciach logopedycznych mogą uczestniczyć rodzice, do czego bardzo Państwa zachęcamy.

Zapraszamy do naszego gabinetu logopedycznego (sala nr 19)

JAK POMÓC DZIECKU Z WADĄ WYMOWY?

Jeżeli sposób wypowiadania się dziecka budzi niepokój, należy zgłosić się do logopedy. Warto pamiętać, że przebieg terapii logopedycznej i jej efekty w bardzo dużym stopniu zależą od nastawienia rodziców i ich zaangażowania w terapię. Oto kilka wskazówek, które ułatwią postępowanie z dzieckiem z wadą wymowy.

Aby pomóc dziecku należy:

• zawsze uważnie słuchać i reagować na to, co dziecko mówi, jakie informacje chce przekazać, a nie w jaki sposób mówi. Dzieci słuchane przez bliskich mają mniejsze opory przed wypowiadaniem się nie tylko w domu, ale także w szkole i wśród rówieśników;
• zgłosić się do specjalisty, gdyż w większości przypadków wady wymowy samoistnie nie ustępują. Nakłanianie dziecka w domu do wymawiania „trudnych” dźwięków często nie przynosi efektów, a wręcz przeciwnie, może przyczynić się do pogłębienia wady wymowy;
• spokojnie do niego mówić. Nie wolno karać dziecka ani na niego krzyczeć, jeśli nie potrafi wypowiedzieć oczekiwanej głoski lub wymawia ją nieprawidłowo (dziecko nie potrafi tego zrobić inaczej).
• rozmawiać z dzieckiem o jego wadzie wymowy i uświadamiać, że nie tylko ono ma taki problem, że dotyczy on również jego rówieśników i dorosłych;
• systematycznie ćwiczyć z dzieckiem w domu i stosować się do zaleceń specjalistów (np. logopedy, ortodonty);
• uświadamiać, że terapia logopedyczna nie przyniesie od razu oczekiwanych rezultatów, ale przy systematycznej pracy efekty na pewno się pojawią i będą zadowalające;
• pozytywnie motywować dziecko do dalszej pracy (np. wykonywania ćwiczeń domu) i chwalić za najdrobniejszy postęp;
• wzmacniać poczucie wartości dziecka i wiarę we własne siły, szukać jego mocnych stron, które odwrócą uwagę od trudności, z jakimi się zmaga (np. od wad wymowy);
• dbać o racjonalne odżywianie i właściwą opiekę medyczną (w przypadku problemów odwiedzać specjalistów: alergologa, laryngologa, ortodontę);
• poświęcić przynajmniej 15 minut dziennie na rozmowę z dzieckiem, dbając przy tym, aby rozmowa odbyła się w przyjaznej, spokojnej atmosferze;
• jak najczęściej dać odczuć dziecku, że się je kocha, lubi się z nim spędzać czas, akceptuje się jego wady;
• uczyć dziecko dobroci nie tylko w stosunku do innych, ale także w stosunku do samego siebie!

NIEBEZPIECZNE ZAPALENIA UCHA

Zapalenie ucha środkowego to jedna z częstszych dziecięcych przypadłość. Nie wolno infekcji bagatelizować, gdyż skutki zapalenia ucha dla rozwoju słuchu i mowy u dziecka mogą być poważne.

PIERWSZE OBJAWY CHOROBY

Niepokój, brat apetytu, rozdrażnienie to symptomy wielu chorób, w tym zapalenia ucha. U niektórych dzieci infekcja rozwija się powoli, niemal bezobjawowo, u innych od samego początku powoduje duży dyskomfort. Dziecko gorzej słyszy, łapie się za chore ucho, pociąga za nie, może mieć podwyższoną temperaturę (ok. 37 st. C), a nawet wysoką gorączkę (do 40 st. C). Z powodu bólu odmawia picia i jedzenia. Inne towarzyszące chorobie objawy to: bóle brzucha, biegunka, czasem wymioty. Kiedy dochodzi do pęknięcia zainfekowanej błony bębenkowej, z ucha zaczyna sączyć się wydzielina ropna (nie jest to dla dziecka groźne). Ból ucha wymaga wizyty u pediatry, gdyż tylko lekarz jest w stanie zajrzeć do ucha i stwierdzić, co naprawdę dolega dziecku.

JAK ZAPOBIEGAĆ CHOROBIE?

Działania profilaktyczne zmniejszają ryzyko zachorowania na zapalenie uszu u dzieci. Aby uchronić dziecko przed chorobą i powikłaniami, warto pamiętać o kilku zasadach:

• nie należy bagatelizować infekcji przeziębieniowej, leczyć katar i zachęcać dziecko do oczyszczania nosa;
• dbać o higienę uszu – co kilka dni dziecko powinno przemywać wodą małżowiny uszne (najlepiej za pomocą palca);
• nie wkładać patyczków higienicznych do środka ucha, gdyż łatwo można uszkodzić błonę bębenkową lub spowodować zadrapanie, które może być przyczyną poważniejszej infekcji;
• nie usuwać woskowiny patyczkiem, gdyż można ją wepchnąć głębiej do środka i zatkać ucho („grzebanie” w uchu prowadzi do zwiększonego wydzielania woskowiny i powstawania tzw. korka woskowinowego);
• jeśli w uchu dziecka zalega dużo woskowiny, można sięgnąć po apteczny preparat, który ją rozpuści;
• dopilnować, by dziecko dokładnie osuszało uszy po wyjściu z basenu;
• jeżeli dziecko cierpi na powracające infekcje ucha środkowego, koniecznie skonsultować się z alergologiem (podłożem infekcji może być alergia).

PROBLEMY ZE SŁUCHEM

U dziecka chorującego na zapalenie uszu problemy ze słuchem mogą być są przejściowe i znikają wraz poprawą zdrowia. Mogą jednak utrzymywać się dłużej. Oto zachowania dziecka mogące wskazywać na ubytki słuchu.

Dziecko:

• nie odwraca głowy w stronę źródła dźwięku;
• siada blisko telewizora, głośno go słucha;
• przygląda się twarzy mówiącego, tak jakby chciało czytać z ruchu jego warg;
• głośno mówi i dziwi się, że inni mówią cicho;
• prosi o powtórzenie zdania;
• jest roztargnione i ma problemy z koncentracją;
• nie reaguje na polecenia, kiedy nie widzi mówiącego.

Kiedy dziecko gorzej słyszy, należy niezwłocznie udać się z wizytą do specjalisty (np. laryngologa, audiologa). Bywa, że skutkiem nieleczonej choroby jest pogorszenie, a w ciężkich przypadkach nawet utrata słuchu.

PRZYCZYNY I SKUTKI WAD WYMOWY

NAJCZĘSTSZE PRZYCZYNY WAD WYMOWY:

• zmiany w budowie aparatu artykulacyjnego – nieprawidłowa budowa podniebienia, nieprawidłowa budowa języka (np. język zbyt długi, zbyt krótki zbyt gruby), skrócenie wędzidełka języka, wady zgryzu (np. zgryz otwarty, przodozgryz, tyło zgryz), anomalie zębowe, rozrost trzeciego migdałka, skrzywienie przegrody nosowej;
• nieprawidłowe funkcjonowanie narządów mowy (np. brak pionizacji języka, niska sprawność języka, warg i żuchwy, zakłócona praca mięsni napinających i przewodzących wiązadła głosowe);
• nieprawidłowa budowa i funkcjonowanie narządu słuchu (np. niedosłuch, wybiórcze upośledzenie słuchu);
• nieprawidłowe funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego (np. dysfunkcje słuchu fonematycznego odpowiadającego za procesy analizy i syntezy słuchowej, zaburzenia kinestezji artykulacyjnej);
• czynniki psychiczne (np. niechęć do mówienia, odczuwanie własnej artykulacji jako czynności męczącej i sprawiającej trudność);
• czynniki społeczne (np. niesprzyjające warunki do uczenia się mowy, mówienie do dziecka językiem nianiek, nadmierny rygoryzm lub liberalizm co do mowy dziecka, nieprawidłowe wzorce wymowy w domu, brak okazji do rozwijania mowy).

SKUTKI WADY WYMOWY:

• ciągłe doznawanie stresu;
• trudności w nauce czytania (np. zamienianie wyrazów o podobnym brzmieniu, nieprawidłowa budowa zdań, kłopoty z łączeniem liter i głosek w wyrazy, trudności związane z przejściem od głoskowania do czytania sylabami i wyrazami, opuszczanie głosek i sylab, przestawianie lub dodawanie różnych głosek i sylab);
• trudności w nauce pisania (np. kłopoty z posługiwaniem się dwuznakami, spółgłoskami miękkimi, głoskami dźwięcznymi i bezdźwięcznymi, końcówkami fonetycznymi -ą ,-om);
• poczucie niższej wartości, poczucie osamotnienia, lęk przed wypowiadaniem się, nerwowość, unikanie kontaktów z rówieśnikami;
• trudności z koncentracją na zajęciach szkolnych (np. dziecko skupia się na poprawnej wymowie a nie na treściach przekazywanych w czasie wypowiedzi ustnej);
• wyniki w nauce poniżej możliwości intelektualnych dziecka.

KSZTAŁTOWANIE I ROZWÓJ MOWY DZIECKA

Mówienie to sprawność, która kształtuje się wolno, a jej rozwój przebiega etapami. Na każdym etapie rozwoju dziecko zdobywa umiejętność koordynowania różnych grup mięśni potrzebnych do wytworzenia mowy artykułowanej. Każdy etap w rozwoju mowy pojawia się w określonym cza¬sie i przyjmuje się to za normę rozwojową.

OKRES MELODII

Od narodzin do 3. miesiąca życia dziecko:

• płaczem sygnalizuje swoje potrzeby;
• około 6. – 8. tygo¬dnia życia poja¬wia się tzw. uśmiech spo¬łeczny;
• reaguje na dźwięki;
• gimnastykuje narządy mowne: cmoka, ssie, wysuwa język, otwiera buzię.

Od 3. do 6. miesiąca życia dziecko:

• głuży – to etap rozwojowy poprzedzający gaworzenie. Głużenie to odruch bezwarunkowy służący przede wszystkim ćwiczeniu artykulatorów. To także rodzaj próby głosu, przygotowanie się do świadomej komunikacji;
• rozpoznaje różnicę między gniewnym a przyjaznym głosem;
• gimnastykuje narządy mowne.

Od 6. do 12. miesiąca życia dziecko:

• gaworzy – powtarza pojedyncze sylaby, zbitki lub całe ciągi sylab (niekiedy wydawać się może, że maluch wypowiada znane nam słowa, np. ta, ta, ba, ba, ma, ma ). To ćwiczenie słuchu i pamięci – dziecko powtarza zasłyszane w otoczeniu dźwięki, zaczyna kojarzyć je z osobami i przedmiotami z otoczenia;
• maluch bawi się swoim głosem;
• rozpoznaje nazwy częściej widzianych przedmiotów;
• wykonuje gesty takie jak klaskanie dłońmi;
• krzyczy, by zwrócić na siebie uwagę;
• pod koniec pierwszego roku maluch reaguje na swoje imię oraz wypowiada jedno lub dwa słowa;
• powtarza własne i cudze słowa (mogą mieć formę poprawną lub strzępków wyrazu).

OKRES WYRAZU

Od 1. do 2. roku życia dziecko:

• wypowiada swoje pierwsze słowa: mama, tata, baba;
• używa samogłosek (z wyjątkiem nosowych): a, o, u, i, y, e, oraz spółgłosek: p, b, m, t, d, n, k, ś, czasem ć;
• głoski trudniejsze zastępuje łatwiejszymi lub opuszcza je (na początku wyrazu), a grupy spółgłoskowe upraszcza;
• rozumie i nazywa wiele przedmiotów;
• używa słów o uproszczonej budowie.

OKRES ZDANIA

Między 2. i 3. rokiem życia dziecko:

• znacznie poprawia jakość wypowiedzi;
• używa bogatszego słownictwa;
• wymawia już większość głosek, choć są one jeszcze często zniekształcane;
• wymawia samogłoski: a, o, u, e, i, y, oraz spółgłoski: p, pi, b, bi, m, mi, f, fi, w, wi, ś, ź, ć, dź, ń, ki, gi, k, g, ch, t, d, n, l;
• pojawiają się: s, z, c, dz;
• r jest najczęściej zastępo¬wane przez l, a niekiedy j (nie jest to jednak pożądana sytuacja) . Jeśli maluch dłużej niż 2 – 3 miesiące wymawia w ten sposób, warto wybrać się do logopedy, aby pomógł wywołać l, dlatego że l i r mają to samo miejsce artykulacji;
• mówi zdaniami zbudowanymi z 2 – 3 wyrazów;
• opowiada o tym, co się dzieje „tu i teraz”;
• reaguje na polecenia i pytania;
• jego mowa powinna być zrozumiała dla otoczenia.

OKRES SWOISTEJ MOWY DZIECIĘCEJ

W okresie od 3. do 4 . roku życia dziecko:

• wchodzi w okres pytań i stale je zadaje;
• buduje zdania i opowiada historyjki;
• dziecko trzyletnie zna około 500 słów i składa cztero-, pięciowyrazowe zdania;
• wymawia wszystkie samogłoski i spółgłoski: m, mi, b, bi, p, pi, f, fi, w, wi, k, ki, g, gi, ch, chi, ś, ź, ć, dź, ń, t, d, n, ni, l, li, j, ł, s, z, c, dz;
• w izolacji większość głosek powtarza prawidłowo, w mowie spontanicznej zastępuje je łatwiejszymi.

W okresie od 4. do 5. roku życia dziecko:

• zazwyczaj wypowiada się w sposób zrozumiały dla osób spoza otocze¬nia;
• umie przekazywać informacje;
• może zacząć wymawiać głoskę r, czasem sz, ż, cz, dż;
• potrafi opowiadać o wydarzeniach;
• zadaje pytania;
• potrafi budować zdania złożone.

W okresie od 5. do 6. roku życia dziecko:

• mówi niemal tak dobrze jak dorośli;
• ma bogate słownictwo;
• często robi błędy w odmianie niektórych wyrazów;
• utrwala wymowę głosek: sz, ż, cz, dż i r;
• stale rozwija słownictwo.

W 7. roku życia dziecko:

• powinno już mieć w pełni rozwiniętą mowę;
• powinno prawidłowo wypowiadać wszystkie głoski;
• systematycznie wzbogacać słownictwo.

Przy okazji wymiany uzębienia dziecko może zacząć seplenić. Ta chwilowa wada wymowy powinna automatycznie ustąpić w momencie zapełnienia ubytku nowym zębem. Jeśli wada nie ustępuje, należy skontaktować się z się logopedą.

NAJCZĘŚCIEJ WYSTĘPUJĄCE WADY WYMOWY

Liczba dzieci z wadami wymowy z roku na rok rośnie. O wadzie wymowy mówimy wtedy, gdy wymowa odbiega od normy fonetycznej ogólnie przyjętej w danym języku, począwszy od drobnych nieprawidłowości w realizacji poszczególnych głosek, aż po ciężkie wady utrudniające kontakt z otoczeniem. Wady wymowy należy odróżnić od nieukończonego rozwoju mowy (np. dziecko pięcioletnie ma prawo nie wymawiać głoski r i zastępować ją łatwiejszą głoską l).

Najczęściej stwierdzanym rodzajem wad wymowy jest dyslalia, polegająca na niemożności prawidłowego wymawiania dźwięków (głosek). Nieprawidłowość w realizacji może dotyczyć jednej, wielu, a nawet kilkunastu głosek. Zaburzenia dźwiękowej strony języka przejawiają się zwykle deformacją (dyslalia właściwa), w wyniku czego powstają dźwięki nie należące do zasobu głosek języka polskiego.

W obrębie dyslalii najczęściej spotykamy się z wadami takimi jak:

* SYGMATYZM (SEPLENIENIE) polegające na nieprawidłowej artykulacji głosek szeregu syczącego (s, z, c, dz), szumiącego (sz, ż, cz, dż) i ciszącego (ś, ź, ć, dź). Sygmatyzm jest najczęściej występującym zaburzeniem artykulacji u dzieci. Sygmatyzm może przybrać różne formy. Ze względu na sposób wadliwej realizacji dźwięków wyróżniamy:

• mogisygmatyzm (polega na opuszczaniu dźwięku lub dźwięków);
• parasygmatyzm (polega na zastępowaniu głosek trudniejszych łatwiejszymi);
• sygmatyzm właściwy (polega na deformowaniu głosek). Do najczęstszych deformacji należą:
  • sygmatyzm międzyzębowy – w czasie wymowy głosek: s, z, c, dz, ś, ź, ć, dź, sz, ż, cz, dż, język wsuwa się między zęby;
  • sygmatyzm boczny – w czasie wymowy głosek głosek: s, z, c, dz, ś, ź, ć, dź, sz, ż, cz, dż język ułożony jest niesymetrycznie i szczelina nie tworzy się wzdłuż linii środkowej języka, lecz z boku. Dźwiękom towarzyszy charakterystyczne nieprzyjemne dla ucha brzmienie;
  • sygmatyzm wargowy – podczas artykulacji głosek dentalizowanych szczelina tworzy się między wargami przy biernym ułożeniu języka;
  • sygmatyzm wargowo-zębowy – charakteryzuje się tworzeniem bardzo wąskiej szczeliny między dolną wargą a górnymi siekaczami (jak przy artykulacji głosek: w, f). Język jest bierny i nie bierze udziału w artykulacji;
  • sygmatyzm przyzębowy – charakteryzuje się nieprawidłową artykulacją głosek dentalizowanych wskutek płaskiego ułożenia przodu języka, który zbyt mocno przylega do wewnętrznej strony siekaczy. Podczas artykulacji nie tworzy się rowek, powietrze wychodzi szerokim strumieniem. Brzmienie głosek jest przytępione.

* ROTACYZM – polega na zaburzonej artykulacji głoski r. Główną przyczyną rerania jest niedostateczna sprawność ruchowa języka. Ze względu na sposób wadliwej realizacji dźwięków wyróżniamy:

• mogirotacyzm (polega na upuszczaniu głoski r);
• pararotacyzm (polega na zastępowaniu głoski r innymi głoskami, np. l, rzadziej j. Pararotacyzm może utrudniać porozumiewanie się, ponieważ powoduje powstawanie homonimów: lak zamiast rak; bój, ból zamiast bór;
• rotacyzm właściwy (polega na tworzeniu zamiast głoski r dźwięku nie występującego w systemie fonetycznym języka polskiego) . Do najczęstszych deformacji należą:
  • rotacyzm języczkowy – (tzw. r francuskie) język pozostaje bierny, a artykulacja polega na wibracji języczka przy uniesionym podniebieniu miękkim;
  • rotacyzm międzyzębowy – przy artykulacji czubek języka wsunięty jest między zęby;
  • rotacyzm podniebienny – polega na zbliżeniu do podniebienia miękkiego tylnej części języka; wibruje całe podniebienie miękkie, a powstały dźwięk przypomina y;
  • reranie niepełne – miejsce artykulacji jest prawidłowe, ale czubek języka wykonuje tylko jedno uderzenie (niemożliwe jest wykonanie przedłużonej artykulacji o 2-3 uderzenia). Dźwięk ma charakterystyczne tępe brzmienie.

LAMBDACYZM – polega na nieprawidłowej artykulacji głoski l.

KAPPACYZM – polega na nieprawidłowej artykulacji głoski k.

GAMMACYZM – polega na nieprawidłowej artykulacji głoski g.

MOWA BEZDŹWIĘCZNA – to rodzaj dyslalii polegający na braku realizacji spółgłosek dźwięcznych i zastępowaniu ich odpowiednikami bezdźwięcznymi. Wymowa bezdźwięczna dotyczy głosek będących w opozycji dźwięczna-bezdźwięczna (np. b-p, g-k, w-f, z-s, ż-sz, ź-ś, dź-ć, dż-cz, dz-c]. Wymowie bezdźwięcznej zwykle towarzyszy cichy monotonny głos. Wada ta znajduje odzwierciedlenie w czytaniu i pisaniu.

NOSOWANIE (rynolalia) – to zaburzenie artykulacji oraz zaburzenie barwy głosu. Głoski wymawiane są z nieprawidłowym poszumem nosowym.

JĄKANIE – to zaburzenie płynności mowy polegające na powtarzaniu pojedynczych głosek, sylab, słów albo nawet części zdań, przeciąganiu głosek, blokowaniu. Jąkanie u dziecka to bardzo często źródło napięć, które może się pogłębiać przy braku zrozumienia ze strony otoczenia i pomocy ze strony życzliwych osób.